Eigenlijk hangt de video ‘Chop wood, carry water’ op de Pride Art Expo PEEKABOO in ITA te hoog. Je kunt er makkelijk onderdoor lopen en aan voorbij gaan. Maar wie de trap op klimt en daar op een van de treden gaat zitten, kan de video goed bekijken. Ga er vooral makkelijk zitten en neem de tijd.
Geïnspireerd door de boeddhistische wijsheid ‘before enlightenment, chop wood, carry water; after enlightenment, chop wood, carry water’ bracht Leendert Vooijce dagenlang in plaskrullen door, gewapend met een spons en een emmer sop. In 37 dagen maakte de kunstenaar alle 37 plaskrullen van Amsterdam schoon. Het resultaat is een monumentaal videokunstwerk van exact acht uur.
Het schoonmaken van toiletten is geen eenmalige klus en gaat altijd door. “Ik noem het de dramaturgie van de dagelijkse routine. Dit houdt in dat grote levensveranderingen of successen ons niet bevrijden van alledaagse, terugkerende taken zoals schoonmaken of opruimen.”, aldus Leendert.
De video ‘Hout hakken, water dragen’ leert ons hoe belangrijk het is om aanwezig te zijn in het hier en nu en bij dagelijkse bezigheden, hoe eenvoudig die ook zijn. Want verlichting en persoonlijke groei zit niet verstopt in ambitieuze, uitzonderlijke prestaties, maar juist in de terugkerende alledaagse handelingen.
Het werk van Leendert Vooijce doet denken aan Perfect Days, de film van Wim Wenders. De daarin geportretteerde schoonmaker van openbare toiletten in Tokio belichaamt de Japanse filosofie ‘Omotenashi’, waarin het draait om onbaatzuchtige, oprechte gastvrijheid en toewijding. De schoonmaker is volkomen tevreden en oprecht gelukkig met zijn werk. Zijn dagelijkse routine is geen sleur, de volledige toewijding brengt hem juist vreugde. ‘Spiritueel toilet boenen’ noemde een recensent van NRC het.
´Chop wood, carry water´ is ook een kritiek op de neiging van stedelingen de publieke ruimte louter te consumeren. Leendert in Het Parool: “Je hoort soms: ‘Ik betaal belasting, dus de gemeente moet mijn troep opruimen.’ Dat vind ik zo’n schrale, individualistische kijk op de wereld. Het is de dynamiek van een puber die zijn kamer niet opruimt en verwacht dat zijn moeder het wel doet. We kijken naar de gemeente als een soort ouderfiguur. Alsof verantwoordelijkheid alleen bestaat wanneer die officieel is toegewezen.”
Spelenderwijs laat Leendert de realiteit kantelen, zodat ruimte ontstaat voor een alternatief. Want tegenover het consumentisme plaatst Leendert een ander idee van vrijheid. “Vrijheid is niet maar doen en laten wat je wilt. Echte vrijheid is je bewust worden van de plek waar je bent, en daarin je verantwoordelijkheid nemen. In plaats van te klagen dat een plaskrul stinkt, kun je ook denken: ‘Ik word hierdoor getriggerd, ik heb nog een kwartier over, ik maak dat ding even schoon. Want dit is ook míjn stad.’” Leendert heeft gelijk. Amsterdam is van ons.
Happy Pride!
Het videokunstwerk ‘Chop wood, carry water’ is tot en met 9 augustus te zien in PEEKABOO, de overzichtstentoonstelling van de Pride Art Route (The Bookshop in ITA, op het Leidseplein).
Prachtige wijsheid Lord 💗. En zoo mooi beschreven!
Mooi gecombineerd en altijd goed om je te realiseren dat de gewone dingen in het leven ook waardevol zijn.